จังหวัดพะเยา (คำเมือง:
) เป็นจังหวัดในภาคเหนือตอนบน
บริเวณที่ตั้งของตัวเมืองพะเยาในปัจจุบันอยู่ติดกับกว๊านพะเยา เดิมเป็นที่ตั้งของเมือง ภูกามยาว หรือ พยาว ที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อพุทธศตวรรษที่ 16
โดยมีผู้ปกครองคือ พญางำเมือง ภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงอำนาจ และตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรล้านนา
เมื่อถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองพะเยาอยู่ภายใต้การปกครองของจังหวัดเชียงรายในฐานะ อำเภอพะเยา และเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2520
อำเภอพะเยาได้ยกฐานะขึ้นเป็น จังหวัดพะเยา นับเป็นจังหวัดที่ 72 ของประเทศไทย
เนื้อหา
- 1 สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
- 2 ประวัติศาสตร์
- 3 รายนามผู้ว่าราชการจังหวัด
- 4 อาณาเขต
- 5 หน่วยการปกครอง
- 6 ประชากรในจังหวัด
- 7 การเดินทาง
- 7.1 ทางรถยนต์
- 7.2 รถโดยสารประจำทาง
- 7.3 การเดินทางจากพะเยาสู่อำเภอต่างๆ
- 7.4 การเดินทางจังหวัดพะเยากับจังหวัดใกล้เคียง
- 7.5 ทางรถไฟ
- 7.6 ทางเครื่องบิน
- 8 สถานที่สำคัญ
- 9 แหล่งท่องเที่ยว
- 10 ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
- 11 การศึกษา
- 11.1 สถาบันอุดมศึกษา
- 11.2 สถาบันอาชีวศึกษารัฐ
- 11.3 สถาบันอาชีวศึกษาเอกชน
- 11.4 โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา
- 12 ธนาคาร
- 12.1 อำเภอเมืองพะเยา
- 12.2 อำเภอดอกคำใต้
- 12.3 อำเภอจุน
- 12.4 อำเภอปง
- 12.5 อำเภอเชียงคำ
- 12.6 อำเภอเชียงม่วน
- 12.7 อำเภอแม่ใจ
- 12.8 อำเภอภูซาง
- 12.9 อำเภอภูกามยาว
- 13 โรงพยาบาล
- 14 ชาวจังหวัดพะเยาที่มีชื่อเสียง
- 14.1 เจ้าเมืองพะเยา
- 14.2 ด้านศาสนา
- 14.3 นักการเมือง
- 14.4 ข้าราชการ นักวิชาการ
- 14.5 ดารานักแสดง พิธีกร
- 14.6 นักกีฬา
- 15 อ้างอิง
- 16 ดูเพิ่ม
- 17 แหล่งข้อมูลอื่น
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
- คำขวัญประจำจังหวัด : กว๊านพะเยาแหล่งชีวิต ศักดิ์สิทธิ์พระเจ้าตนหลวง บวงสรวงพ่อขุนงำเมือง งามลือเลื่องดอยบุษราคัม
- ตราประจำจังหวัด : รูปพระเจ้าตนหลวงวัดศรีโคมคำ
- ต้นไม้ประจำจังหวัด : ต้นสารภี (Mammea siamensis)
- ดอกไม้ประจำจังหวัด : ดอกสารภี
ประวัติศาสตร์
พะเยาเป็นจังหวัดในกลุ่มล้านนาตะวันออกร่วมกับเชียงราย ซึ่งมีสำเนียงภาษาถิ่นเหนือเป็นเอกลักษณ์ต่างจากภาษาถิ่นเหนือในจังหวัด
เชียงใหม่ นอกจากความสัมพันธ์กับเชียงรายในแง่ของสำเนียงภาษาและวัฒนธรรมแล้ว พะเยาและเชียงรายยังมีความสัมพันธ์กันในลักษณะบ้านพี่เมืองน้องฉันท์เครือ
ญาติ เนื่องจากในอดีต ราชวงศ์ที่ปกครองทั้งสองเมืองต่างสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ลาวจก
หิรัญนครเงินยางเชียงแสน ซึ่งได้ได้แตกสายออกมาเป็นราชวงศ์สำคัญในดินแดนพยาว
เชียงแสนและล้านนาในยุคต่อมา เช่น ราชวงศ์เชียงแสนที่ปกครองเมืองเชียงราย ราชวงศ์เชียงแสนสายพญางำเมือง และราชวงศ์มังรายซึ่งปกครองเชียงใหม่ก็ถือกำเนิดมาจากบรรพบุรุษร่วมกัน
รายนามผู้ว่าราชการจังหวัด
|
ลำดับ
|
รายนาม
|
ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง
|
จำนวนปี
|
|
1
|
นายสัญญา ปาลวัฒน์วิไชย
|
28 ส.ค. 2520-30
ก.ย. 2524
|
4 ปี
|
|
2
|
นายอรุณ รุจิกัณหะ
|
1 ต.ค. 2524-30
ก.ย. 2526
|
2 ปี
|
|
3
|
นายสุดจิตร คอวนิช
|
1 ต.ค. 2526-30
ก.ย. 2530
|
4 ปี
|
|
4
|
นายศักดา ลาภเจริญ
|
1 ต.ค. 2530-30
ก.ย. 2532
|
2 ปี
|
|
5
|
นายทองคำ เขื่อนทา
|
1 ต.ค. 2532-30
ก.ย. 2533
|
1 ปี
|
|
6
|
นายสวัสดิ์ ส่งสัมพันธ์
|
1 ต.ค. 2533-30
ก.ย. 2536
|
3 ปี
|
|
7
|
นายวิจารณ์ ไชยนันทน์
|
5 ต.ค. 2536-30
ก.ย. 2539
|
3 ปี
|
|
8
|
นางนิพัทธา อมรรัตนเมธา
|
1 ต.ค. 2539-30
ก.ย. 2540
|
1 ปี
|
|
9
|
นายกำพล วรพิทยุต
|
20 ต.ค. 2540-29
ก.พ. 2543
|
2 ปี 5 เดือน
|
|
10
|
นายสันต์ ภมรบุตร
|
1 มี.ค. 2543-30
ก.ย. 2543
|
6 เดือน
|
|
11
|
นายพิพัฒน์ วงศาโรจน์
|
1 ต.ค. 2543-30
ก.ย. 2545
|
2 ปี
|
|
12
|
1 ต.ค. 2545-30
ก.ย. 2546
|
1 ปี
|
|
|
13
|
นายบวร รัตนประสิทธิ์
|
1 ต.ค. 2546-1
ธ.ค. 2548
|
2 ปี 2 เดือน
|
|
14
|
2 ธ.ค. 2548-30
ก.ย. 2549
|
10 เดือน
|
|
|
15
|
นายธนเษก อัศวานุวัตร
|
13 พ.ย. 2549
- 5 พ.ค. 2551
|
1 ปี 6 เดือน
|
|
16
|
นางสาวเรืองวรรณ บัวนุช
|
6 พ.ค. 2551 -
30 ก.ย. 2552
|
1 ปี 4 เดือน
|
|
17
|
1 ต.ค. 2552 -
30 ก.ย. 2553
|
1 ปี
|
|
|
18
|
นายพงษ์ศักดิ์ วังเสมอ
|
1 ต.ค. 2553 -
27 พ.ย. 2554
|
1 ปี 1 เดือน
|
|
19
|
นายไมตรี อินทุสุต
|
28 พ.ย. 2554
- 28 ก.ย. 2555
|
1 ปี
|
|
20
|
นายชูชาติ กีฬาแปง
|
1 ต.ค. 2555 -
30 ก.ย. 2558
|
3 ปี
|
|
21
|
นายศุภชัย เอี่ยมสุวรรณ
|
1 ต.ค.2558 - ปัจจุบัน
|
อาณาเขต
จังหวัดพะเยามีเนื้อที่ประมาณ 6,335 ตารางกิโลเมตร ตอนเหนือมีพื้นที่ติดกับจังหวัดเชียงราย ทิศตะวันออกติดกับประเทศลาวและจังหวัดน่าน ส่วนทางตะวันตกติดกับจังหวัดลำปาง และทางด้านใต้ติดกับจังหวัดแพร่
หน่วยการปกครอง
การปกครองแบ่งออกเป็น 9 อำเภอ 68 ตำบล 779 หมู่บ้าน 2 เทศบาลเมือง 33 เทศบาลตำบล 36 องค์การบริหารส่วนตำบล
การปกครองส่วนภูมิภาค
|
ที่
|
ชื่ออำเภอ
|
อักษรโรมัน
|
จำนวนตำบล
|
จำนวนประชากร
|
|
|
1.
|
Mueang Phayao
|
15
|
126,934
|
||
|
2.
|
Chun
|
7
|
50,984
|
||
|
3.
|
Chiang Kham
|
10
|
76,798
|
||
|
4.
|
Chiang Muan
|
3
|
19,210
|
||
|
5.
|
Dok Kham Tai
|
12
|
71,403
|
||
|
6.
|
Pong
|
7
|
52,824
|
||
|
7.
|
Mae Chai
|
6
|
34,910
|
||
|
8.
|
Phu Sang
|
5
|
31,492
|
||
|
9.
|
Phu Kamyao
|
3
|
21,749
|
แผนที่อำเภอในจังหวัดพะเยา
การปกครองส่วนท้องถิ่น
อำเภอจุน
อำเภอเชียงคำ
|
อำเภอเชียงม่วน
อำเภอดอกคำใต้
อำเภอปง
|
อำเภอแม่ใจ
อำเภอภูซาง
อำเภอภูกามยาว
|
ประชากรในจังหวัด
หมายถึงจำนวนประชากรได้เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปีก่อน
หมายถึงจำนวนประชากรได้ลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อน
|
อันดับ
(ปีล่าสุด) |
อำเภอ
|
|||||||
|
1
|
126,750
|
128,478
|
129,635
|
128,062
|
126,934
|
126,909
|
125,818
|
|
|
2
|
77,054
|
77,075
|
77,074
|
76,842
|
76,798
|
76,618
|
77,016
|
|
|
3
|
70,635
|
70,842
|
70,994
|
71,068
|
71,403
|
71,666
|
71,842
|
|
|
4
|
52,839
|
52,934
|
52,922
|
52,829
|
52,824
|
52,731
|
52,934
|
|
|
5
|
50,312
|
50,435
|
50,530
|
50,681
|
50,984
|
51,360
|
51,518
|
|
|
6
|
34,396
|
34,451
|
34,530
|
34,626
|
34,910
|
35,094
|
35,339
|
|
|
7
|
31,975
|
31,942
|
31,757
|
31,635
|
31,492
|
31,500
|
31,487
|
|
|
8
|
21,461
|
21,527
|
21,513
|
21,607
|
21,749
|
21,954
|
22,053
|
|
|
9
|
19,032
|
19,060
|
19,165
|
19,122
|
19,210
|
19,288
|
19,379
|
|
|
—
|
รวม
|
484,454
|
486,744
|
488,120
|
486,472
|
486,304
|
487,120
|
487,386
|
การเดินทาง
ทางรถยนต์
โดยรถยนต์สามารถเดินทางได้หลายเส้นทาง
เช่น
- 1. ใช้ทางหลวงหมายเลข 32 ผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี นครสวรรค์ จากนั้นใช้ทางหลวงหมายเลข 1 ผ่านกำแพงเพชร ตาก ลำปาง แล้วเข้าสู่ตัวเมืองพะเยา ระยะทาง 969 กิโลเมตร
- 2. ใช้ทางหลวงหมายเลข 32 ผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี นครสวรรค์ จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 117 จนถึงพิษณุโลก แยกซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 12 ไปจนถึงสุโขทัย เลี้ยวขวาไปตามทางหลวงหมายเลข 101 ผ่านอำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 103 ผ่านอำเภอร้องกวาง เข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1 ผ่านอำเภองาว เข้าสู่ตัวเมืองพะเยา ระยะทาง 782 กิโลเมตร
- สาย 922 กรุงเทพ-พะเยา (กรุงเทพ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-แพร่-งาว-พะเยา) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ เชิดชัยทัวร์
- สาย 90 กรุงเทพ-เชียงราย (ก) (กรุงเทพ-นครสวรรค์-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สมบัติทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์ หนานคำทัวร์
- สาย 909 กรุงเทพ-เชียงราย (ข) (กรุงเทพ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-แพร่-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์ คฤหาสน์ทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์
- สาย 3 กรุงเทพ-เชียงแสน (กรุงเทพ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-แพร่-เชียงราย-เชียงแสน) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์
- สาย 962 กรุงเทพ-เชียงของ (กรุงเทพ-นครสวรรค์-แพร่-พะเยา-เชียงคำ-เชียงของ) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ บุษราคัมทัวร์ เชิดชัยทัวร์ blue 9 ไทยพัฒนกิจ จำกัด
- สาย 957 กรุงเทพ-แม่สาย (กรุงเทพ-นครสวรรค์-พิษณุโลก-แพร่-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ เชิดชัยทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์
- สาย 660 ระยอง-เชียงราย-แม่สาย (ระยอง-พัทยา-ชลบุรี-ฉะเชิงเทรา-สระบุรี-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา -เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ blue9 ไทยพัฒนกิจ จำกัด ได้แก่ นครชัยแอร์
- สาย 661 เชียงราย-นครพนม (นครพนม-สกลนคร-อุดรธานี-หนองบัวลำภู-เลย-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา -เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สมบัติทัวร์ จักรพงษ์ทัวร์
- สาย 662 พิษณุโลก-เชียงราย-แม่สาย (พิษณุโลก-สุโขทัย-สวรรคโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย-แม่สาย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สุโขทัยวินทัวร์
- สาย 663 นครสวรรค์-เชียงราย (นครสวรรค์-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครสวรรค์ยานยนต์ (ถาวรฟาร์มทัวร์)
- สาย 633 ขอนแก่น-เชียงราย (ขอนแก่น-ชุมแพ-หล่มสัก-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ อีสานทัวร์ สมบัติทัวร์
- สาย 651 นครราชสีมา-แม่สาย (นครราชสีมา-สระบุรี-โคกสำโรง-ตากฟ้า-เขาทราย-วังทอง -พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครชัยทัวร์
- สาย 780 ภูเก็ต-เชียงราย (ภูเก็ต-สุราษฎร์ธานี-ชุมพร-ประจวบฯ-หัวหิน-ชะอำ-เพชรบุรี-อยุธยา-นครสวรรค์ -พิษณุโลก-แพร่-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ โชครุ่งทวีทัวร์ ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 671 เชียงใหม่-เชียงของ (เชียงใหม่-แม่ขะจาน-วังเหนือ-พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-เชียงคำ-เทิง-เชียงของ) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 198 เชียงใหม่-พะเยา (เชียงใหม่-แม่ขะจาน-วังเหนือ-พะเยา) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 113 เชียงใหม่-น่าน (เชียงใหม่-แม่ขะจาน-วังเหนือ-พะเยา-ดอกคำใต้-ปง-เชียงม่วน-น่าน) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 148 เชียงใหม่-เชียงราย (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 149 เชียงใหม่-แม่สาย (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย-แม่จัน-แม่สาย) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 1661 เชียงใหม่-สามเหลี่ยมทองคำ (ข) (เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-งาว-พะเยา-พาน-เชียงราย-แม่จัน-เชียงแสน-สาม เหลี่ยมทองคำ) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 146 ลำปาง-เชียงราย (ลำปาง-งาว-พะเยา-แม่ใจ-พาน-เชียงราย) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 147 เชียงใหม่-พาน (เชียงใหม่-ลำปาง-งาว-พะเยา-แม่ใจ-พาน) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 2160 พะเยา-เชียงคำ (พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-เชียงคำ) บริษัท ดอกคำใต้เดินรถ จำกัด
- สาย 197 พะเยา-ปง (พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-ปง) บริษัท อารยะเดินรถ จำกัด
- สาย 612 พะเยา-น่าน (พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-ปง-เชียงม่วน-บ้านหลวง-น่าน) บริษัท พะเยาขนส่ง จำกัด
- สาย 679 เชียงราย-จุน (เชียงราย-เทิง-ป่าแดด-จุน) บริษัท สหกิจเดินรถเชียงราย จำกัด
- สาย 620 เชียงราย-เชียงคำ (เชียงราย-เทิง-เชียงคำ) บริษัท ก.สหกิจเดินรถเชียงราย จำกัด
- สาย 686 เชียงราย-เชียงคำ (เชียงราย-แม่ลอยไร่-ร่องแมด-เชียงคำ) บริษัท บุญณัฐเดินรถ จำกัด
- สาย 621 เชียงราย-พะเยา (เชียงราย-พาน-แม่ใจ-พะเยา) บริษัท ก.สหกิจเดินรถเชียงราย และ พะเยาขนส่ง จำกัด
- สาย 144 เชียงราย-เด่นชัย (เชียงราย-พาน-พะเยา-แพร่-เด่นชัย) บริษัท แพร่ยานยนต์ขนส่ง (หนานคำทัวร์) จำกัด
- สาย 841 บึงกาฬ-แม่สาย (บีงกาฬ-หนองคาย-อุดรธานี-ขอนแก่น-ชุมแพ-หล่มสัก-พิษณุโลก-อุตรดิตถ์-แพร่ -พะเยา-เชียงราย-แม่สาย)บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 672 แม่สาย-แม่สอด (แม่สาย-เชียงราย-พะเยา-ลำปาง-ตาก-แม่สอด) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
- สาย 587 อุบลราชธานี-เชียงราย (อุบลฯ-ศรีสะเกษ-สุรินทร์-บุรีรัมย์-ชัยภูมิ-พิษณุโลก-แพร่-พะเยา-พาน -เชียงราย) บริษัท นครชัยแอร์ จำกัด
- สาย 877 แม่สาย-ด่านนอก (แม่สาย-เชียงราย-พะเยา-แพร่-อุตรดิตถ์-พิษณุโลก-ทุ่งสง-พัทลุง-หาดใหญ่-ด่านนอก) ปิยะชัยพัฒนา จำกัด
การเดินทางจากพะเยาสู่อำเภอต่างๆ
- ดอกคำใต้ 11
- จุน 48
- ปง 79
- เชียงคำ 76
- เชียงม่วน 117
- แม่ใจ 24
- ภูซาง 85
- ภูกามยาว 14
การเดินทางจังหวัดพะเยากับจังหวัดใกล้เคียง
- เชียงราย 94
- เชียงใหม่ 153
- ลำปาง 134
- ลำพูน 172
- แพร่ 156
- น่าน 188
- ตาก 310
- พิษณุโลก 319
- นครสวรรค์ 448
ทางรถไฟ
- เชียงใหม่
- ลำปาง
- เด่นชัย (แพร่)
ทางเครื่องบิน
- สนามบินนานาชาติแม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
- สนามบินนานาชาติเชียงใหม่ จ.เชียงใหม่
- สนามบินน่านนคร จ.น่าน
สถานที่สำคัญ
อนุสาวรีย์พญางำเมือง
Phayao province
- อนุสาวรีย์พญางำเมือง
- กว๊านพะเยา
- วัดติโลกอาราม
- สถานีประมงน้ำจืดพะเยา
- วัดศรีโคมคำ
- หอวัฒนธรรมนิทัศน์
- วัดพระธาตุจอมทอง
- วัดอนาลโยทิพยาราม
- วัดศรีอุโมงค์คำ
- วัดลี
- อุทยานแห่งชาติดอยหลวง
- ไดโนเสาร์เชียงม่วน
- วัดท่าฟ้าใต้
- ดอกคำใต้
- อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
- วัดพระนั่งดิน
- วัดพระธาตุสบแวน
- วัดนันตาราม
- ศูนย์วัฒนธรรมไทยลื้อ
- อุทยานแห่งชาติภูซาง
- น้ำตกภูซาง
- ถ้ำผาแดง
- ถ้ำน้ำลอด
- ตลาดการค้าชายแดนไทย-ลาว
- น้ำตกธารสวรรค์
- น้ำตกห้วยต้นผึ้ง
- หนองหล่มตำบลสุขภาวะ (แหล่งท่องเที่ยวชุมชน)
- บ่อสิบสอง หน้าผาเกี๋ยงชมพระอาทิตย์ตกดิน
แหล่งท่องเที่ยว
กว๊านพะเยายามเย็น
น้ำตกภูซาง
- กว๊านพะเยา
- วัดศรีโคมคำ
- น้ำตกจำปาทอง
- ดอยบุษราคัม
- วัดติโลกอาราม
- หอวัฒนธรรมนิทัศน์
- วัดนันตาราม
- อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
- น้ำตกธารสวรรค์
- น้ำตกห้วยต้นผึ้ง
- หาดน้ำดัง
- วัดพระนั่งดิน
- ศูนย์วัฒนธรรมไทยลื้อ
- อุทยานแห่งชาติภูซาง
- น้ำตกภูซาง
- ถ้ำผาแดง
- ถ้ำน้ำลอด
- วัดศรีชุม (พระเจ้าทันใจอายุกว่า 700 ปี)
- บ่อสิบสอง
- ผาหัวเรือ[12]
ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
ข้าวหอมมะลิของจังหวัดพะเยาจัดอยู่ในสินค้าระดับ
Premium Grade เพราะจะมีเพียงฤดูนาปีเท่านั้น
จังหวัดพะเยามีดินดีที่เหมาะสมต่อการเพาะปลูก กล่าวคือ ดินเหนียวใกล้เชิงภูเขาไฟและเป็นดินจากภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว
ทำให้ข้าวมีรวงแข็งแรง เมล็ดสมบูรณ์ใหญ่ยาว เมื่อสีข้าวแล้วจะได้ข้าวเมล็ดเรียวยาว
ขาวเป็นมัน เมื่อหุงสุกแล้วจะเหนียวนุ่มกลิ่นหอมตามธรรมชาติคล้าย ๆ กับกลิ่นใบเตย แม้ทิ้งไว้นานก็ยังคงสภาพกลิ่นหอม
หุงแล้วนุ่ม
ลำไยส่วนใหญ่ที่ปลูกในจังหวัดพะเยา
คือ พันธุ์อีดอ ลักษณะผลใหญ่ รูปทรงแป้นเบี้ยว เนื้อหวานสีขาวขุ่นค่อนข้างเหนียว
รสหวาน มีปริมาณน้ำตาลประมาณร้อยละ 18.7
ผลจะแก่เร็วกว่าผลพันธุ์อื่น ต้นเดือนกรกฎาคมก็เก็บผลผลิตได้
นิยมปลูกในทุกอำเภอ แหล่งที่ปลูกมากคืออำเภอเชียงคำและอำเภอจุน ผลผลิตส่วนใหญ่จะผลิตเป็นลำไยอบแห้งทั้งเปลือก
เนื่องจากสวนลิ้นจี่ส่วนใหญ่ของจังหวัดพะเยาปลูกอยู่ระหว่างหุบเขาที่มี
อากาศหนาวเย็นเกือบตลอดทั้งปีและปลูกในดินที่มีปริมาณธาตุโพแทสเซียมสูง ส่งผลให้ลิ้นจี่ของจังหวัดพะเยามีลักษณะเด่น
คือ ลูกใหญ่ สีผิวสวยตามชนิดพันธุ์ รสชาติหวาน เนื้อแห้งกรอบ ไม่มีน้ำมาก เมื่อแกะรับประทานสด
สามารถเก็บเกี่ยวได้ก่อนจังหวัดอื่น ๆ ในภาคเหนือ
การศึกษา
สถาบันอุดมศึกษา
- มหาวิทยาลัยพะเยา
- มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ศูนย์ เชียงคำ
- มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเพะเยา
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พะเยา
- มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์พะเยา
- มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ศูนย์พะเยา
สถาบันอาชีวศึกษารัฐ
- วิทยาลัยเทคนิคพะเยา
- วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีพะเยา
- วิทยาลัยการอาชีพเชียงคำ
- วิทยาลัยการอาชีพดอกคำใต้
- วิทยาลัยเทคโนโลยีและการจัดการปง
- สถาบันเทคโนโลยีแห่งอโยธยา ศูนย์บริการการศึกษาจังหวัดพะเยา
สถาบันอาชีวศึกษาเอกชน
- วิทยาลัยเทคโนโลยีพะเยา
- สถาบันการจัดการแห่งแปซิฟิค
- วิทยาลัยเทคโนโลยีวงค์กาญจนา ดอกคำใต้
- โรงเรียนประชาบำรุง พะเยา แผนก อาชีวศึกษา
มหาวิทยาลัยพะเยา
โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา
ธนาคาร
อำเภอเมืองพะเยา
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาพะเยา
- ธนาคารออมสิน สาขาพะเยา
- ธนาคารออมสิน สาขามหาวิทยาลัยพะเยา
- ธนาคารกสิกรไทย สาขาพะเยา
- ธนาคารกสิกรไทย สาขาสี่แยกแม่ต๋ำ พะเยา
- ธนาคารกสิกรไทย สาขา มหาวิทยาลัยพะเยา (เร็วๆนี้)
- ธนาคารอาคารสงเคราะห์ สาขาพะเยา
- ธนาคารกรุงเทพ สาขาพะเยา
- ธนาคารกรุงเทพ สาขาเทสโก้โลตัสพะเยา
- ธนาคารกรุงเทพ สาขามหาวิทยาลัยพะเยา
- ธนาคารอิสลาม สาขาพะเยา
- ธนาคารกรุงศรีอยุธยา สาขาพะเยา
- ธนาคารธนชาต สาขาพะเยา
- ธนาคารเกียรตินาคิน สาขาพะเยา
- ธนาคารทหารไทย สาขาพะเยา
- ธนาคารกรุงไทย สาขาพะเยา
- ธนาคารกรุงไทย สาขามหาวิทยาลัยพะเยา
- ธนาคารกรุงไทย สาขาศูนย์ราชการจังหวัดพะเยา
- ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขามหาวิทยาลัยพะเยา
- ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาพะเยา
- ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย สาขาพะเยา
อำเภอดอกคำใต้
- ธนาคารออมสิน สาขาดอกคำใต้
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สำนักงานใหญ่ประจำอำเภอ สาขาดอกคำใต้
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สำนักงานรอง สาขาถ้ำปิน
- ธนาคารกรุงเทพ สาขาดอกคำใต้
- ธนาคารกรุงไทย สาขาดอกคำใต้
อำเภอจุน
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาจุน
- ธนาคารกสิกรไทย สาขาจุน
- ธนาคารออมสิน สาขาจุน
อำเภอปง
- ธนาคารธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาปง
- ธนาคารกรุงไทย สาขาปง
- ธนาคารออมสิน สาขาปง
อำเภอเชียงคำ
- ธนาคารออมสิน สาขาเชียงคำ
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเชียงคำ
- ธนาคารกรุงเทพ สาขาเชียงคำ
- ธนาคารกรุงเทพ สาขาเทสโก้โลตัส เชียงคำ
- ธนาคารกสิกรไทย สาขาเชียงคำ
- ธนาคารกรุงไทย สาขาเชียงคำ
- ธนาคารกรุงไทย สาขาเทสโก้โลตัสเชียงคำ
- ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาเชียงคำ
อำเภอเชียงม่วน
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเชียงม่วน
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเชียงม่วน2 (ย้ายจากที่เดิม เปิดใหม่ ต้นปี 2559)
- ธนาคารกรุงเทพ สาขา เชียงม่วน
อำเภอแม่ใจ
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาแม่ใจ
- ธนาคารกรุงเทพ สาขา แม่ใจ
- ธนาคารออมสิน สาขา แม่ใจ
อำเภอภูซาง
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาภูซาง
อำเภอภูกามยาว
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาภูกามยาว
โรงพยาบาล
- โรงพยาบาลพะเยา
- โรงพยาบาลพะเยา ราม (เอกชน)
- โรงพยาบาลค่ายขุนเจืองธรรมิกราช
- โรงพยาบาลเชียงคำ
- โรงพยาบาลเชียงม่วน
- โรงพยาบาลดอกคำใต้
- โรงพยาบาลจุน
- โรงพยาบาลปง
- โรงพยาบาลแม่ใจ
- โรงพยาบาลภูซาง
- โรงพยาบาลภูกามยาว
ชาวจังหวัดพะเยาที่มีชื่อเสียง
เจ้าเมืองพะเยา
- เจ้าหลวงมหาวงศ์ - พระยาประเทศอุดรทิศ (พุทธวงศ์) เจ้าเมืองพะเยา ยุคฟื้นฟูองค์ที่ 1
ด้านศาสนา
- พระครูภาวนาธิคุณ (อินโต คัณธวังโส) - พระเกจิอาจารย์
- พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) สมณศักดิ์ "พระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ" เจ้าอาวาสวัดศรีโคมคำ และที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 6
- พระเทพวิสุทธิญาณ (ไพบูลย์ สุมังคโล)) (ธรรมยุต) - เจ้าอาวาส วัดดอนาลโยทิพยาราม (ดอยบุษราคัม)
นักการเมือง
- พวงเล็ก บุญเชียง - นักการเมือง
- ลดาวัลลิ์ วงศ์ศรีวงศ์ - อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
- วิสุทธิ์ ไชยณรุณ - รองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 2
- อรุณี ชำนาญยา - นักการเมือง
- นายไฟโรจน์ ตันบรรจง - นักการเมือง
- ฉวีวรรณ ขจรประศาสน์ (วงศ์ใหญ่) ภริยาพลตรีสนั่น ขจรประศาสน์ - นักการเมืองไทย อดีตรองนายกรัฐมนตรี
- มัลลิกา บุญมีตระกูล - นักการเมือง อดีตเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม และอดีตผู้ประกาศข่าวสถานีโทรทัศน์ไอทีวี
- ร้อยเอก ดร.ธรรมนัส พรหมเผ่า - นักการเมือง
ข้าราชการ
นักวิชาการ
- มนตรี ยอดปัญญา - ประธานศาลฎีกา
- ดร.อาภา จันทร์เทวี - รองศาสตราจารย์ ทันตแพทย์หญิง
- พล.ต.อ. ดร.ประสาน วงศ์ใหญ่ - อดีตอธิบดีกรมตำรวจแห่งชาติ
- ทองคำ เขื่อนทา - อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา
ดารานักแสดง
พิธีกร
- หนูอิมอิม ก้าวมหัศจรรย์ - นักแสดง พิธีกร
- เวนไตย ไชยวงศ์ - ผู้ประกาศข่าว สถานีโทรทัศน์ทีวีไทย ทีวีสาธารณะ
- แพรพลอย ทัยคุปต์ - นักแสดง
- อภิชาต วงศ์กาวี - ดัชชี่บอยปี 1999 ดารานักแสดง
- ภูริกูลกฤษฎ์ ชูศักดิ์สกุลวิบูล - แอมป์ เดอะสตาร์ 7
- ณัฏฐ์ กิตติสาร - อาร์สยาม
- ยงศิลป์ วงศ์พนิตนนท์ - นักแสดง
- ปทุมทิพย์ ฉันทะ - รองนางสาวไทย พ.ศ. 2527
- สุจิตรา รัตนประยูร - รองนางสาวไทยอันดับสาม พ.ศ. 2528
- ธนพร ศรีวิราช - รองมิสทีนไทยแลนด์อันดับสอง พ.ศ. 2555
- โบว์ อัจฉราภรณ์ อินทรสกุล - ดารา นางแบบ
- กิตติพงษ์ ปลื้มปรีดาพร - ปู้ เดอะสตาร์ 11
นักกีฬา
- อภิสิทธิ์ คำวัง - อดีตนักฟุตบอลเยาวชน U19 ปี ทีมชาติไทย ปัจจุบันสังกัดสโมสรสุพรรณบุรี เอฟซี
- บวร ตาปลา - อดีตนักฟุตบอลทีมชาติไทย (ชุด ม.อาเซียน ปี 2014 ที่ประเทศอินโดนีเซีย) ปัจจุบันสังกัดสโมสรสุพรรณบุรี เอฟซี
- กิตติธัช ประจันทาสี - นักฟุตบอล ปัจจุบันสังกัดสโมสรเชียงรายยูไนเต็ด
- หลังสวน พันธ์ยุทธภูมิ - นักมวยไทย (ฉายา ขุนเข่าไร้น้ำใจ)
- อัศวิน ศิษย์หลักเมือง - นักมวย
- กิ่งแก้ว บัวตูม - นักปีนเขา นักผจญภัย นักสำรวจชาวไทย
- บานนา คำฟู - อดีตนักจักรยานทีมชาติไทย เจ้าของเหรียญทองเอเชียนเกมส์ครั้งที่ 13
- ประจักษ์ มหาวงศ์ - นักปั่นจักรยาน อดีตทีมชาติไทย
- ภุชงค์ ซ้ายอุดมศิลป์ - นักจักรยานทีมชาติไทย ปัจจุบัน
- นวุติ ลี้พงษ์อยู่ - นักจักรยานทีมชาติไทย ปัจจุบัน
- นางสาวจริยา ชุ่มลือ - นักจักรยานทีมชาติไทย ปัจจุบัน
- นายรัฐพงศ์ เรือนเมา - นักจักรยานทีมชาติไทย
- นายณัฐพล จีบถาวร - นักจักรยานทีมชาติไทย
- นายภูชล ซ้ายอุดมศิลป์ - นักจักรยานทีมชาติไทย
- นางสาวนวลอนงค์ เนียรศิริ - อดีตนักจักรยานทีมชาติไทย
- พิเชฐ ถูกใจ - นักกีฬา วูซู ทีมชาติไทย ปัจจุบัน
- ลัดดาวัลย์ แดงสุวรรณ - นักกรีฑาเยาวชน ทีมชาติไทย
- นางสาวจันทราพร วงศ์สุวคันธ - นักกรีฑาเยาวชน ทีมชาติไทย
อ้างอิง
1.
·
ศูนย์สารสนเทศเพื่อการบริหารและงานปกครอง. กรมการปกครอง.
กระทรวงมหาดไทย. "ข้อมูลการปกครอง." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.dopa.go.th/padmic/jungwad76/jungwad76.htm [ม.ป.ป.]. สืบค้น 18 เมษายน
2553.
· · ชื่อเขียนตามที่ปรากฏใน
ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับวัดพระงาม จ.ศ. 1216
·
·
จำนวน ประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล
จังหวัดพะเยา ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง
กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2557." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf 2558. สืบค้น 1 มีนาคม 2558.
·
·
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศ สำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเนกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่างๆ
ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๖, เล่ม ๑๓๑, ตอน ๔๑ ง ,
๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗, หน้า ๑
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย.
"ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2555." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat55.html 2555. สืบค้น 3 เมษายน 2556.
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง
กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2554." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat54.html 2555. สืบค้น 6 เมษายน 2555.
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย.
"ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2553." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
http://stat.dopa.go.th/stat/y_stat53.html 2553. สืบค้น 30 มกราคม 2554.
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย.
"ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2552."203.113.86.149/stat/y_stat.htmlสืบค้น 30 มีนาคม 2553
·
·
กรมการ ปกครอง. กระทรวงมหาดไทย.
"ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร
แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2551." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
http://www.dopa.go.th/stat/y_stat51.html 2552. สืบค้น 30 มกราคม 2552.
